Przemoc seksualna to zjawisko, o którym coraz częściej mówi się głośno. Wiele mówi się o tym, że przemocy seksualnej najczęściej doświadczają kobiety. Warto jednak zwrócić uwagę na aspekt, który poruszany jest zdecydowanie zbyt rzadko, zapewne z wielu przyczyn. Wstyd, swego rodzaju tabu, czy też kompletny brak wiedzy dotyczącej tego obszaru, także wśród specjalistów, to tylko niektóre z możliwych wyjaśnień. Chodzi mianowicie o przemoc seksualną wobec osób z rozmaitymi niepełnosprawnościami. Stan ten – lukę dotyczącą wiedzy o przemocy seksualnej wobec osób z niepełnosprawnością – po części znajduje też swoje uzasadnienie w licznych uprzedzeniach i stereotypach zakorzenionych w religii, tradycji oraz kulturze powodujących, iż seksualność osób z niepełnosprawnością intelektualną nie istnieje. Nie jest tak, źe problem nie istnieje. Nadal jest zdecydowanie zbyt mało badań dotyczących tego zagadnienia, szczególnie w Polsce.
Można odwołać się jednak do danych. National Center for Injury Prevention and Control (USA) – od 25 do 67% dorosłych osób z niepełnosprawnością intelektualną (w przypadku kobiet z tej grupy aż od 51 do 79%) twierdziło, że doświadczyło przemocy seksualnej (Karwacka, 2013). Wciąż wiele przypadków przemocy seksualnej wobec osób z niepełnosprawnościami jest tuszowanych, w dużej mierze dlatego, że osoby takie czasami nie informują o takich zjawiskach (czasami także przez to, że nie są świadome, że przemocy doświadczyły), a nawet jeśli mówią o tym głośno – niestety zbyt często dzieje się tak, że inni ludzie po prostu im nie wierzą. W kontekście przemocy seksualnej wobec osób z niepełnosprawnością wziąć pod uwagę przede wszystkim należy dwa niezwykle ważne aspekty – siłę i przymus oraz ograniczone kompetencje osoby z niepełnosprawnością powodujące brak jej rozeznania w charakterze działania.
Te aspekty pokazują ogromną przewagę sprawcy zarówno wobec osoby z niepełnosprawnością fizyczną (która częstokroć ma mniej siły niż osoba sprawna, trudniej może być się jej bronić przed siłą sprawcy), jak i wobec osoby z niepełnosprawnością intelektualną, która, jak wskazano wyżej, może nie mieć rozeznania w charakterze działania sprawcy. Niemożność wczesnego wykrycia przestępstwa powoduje, że często jest ono ponawiane, a sam proces wiktymizacji trwa przez długi okres. Do tego zjawiska może przyczyniać się także fakt, że w przypadku dzieci z niepełnosprawnością intelektualną to opiekunowie często są wymieniani jako najbardziej prawdopodobni sprawcy molestowania seksualnego i są znani dziecku jeszcze przed wystąpieniem nadużycia, co utrudnia wykrywanie tego rodzaju przestępstwa (Jurczyk, 2019). To, co także wydaje się istotne w kwestii przemocy wobec osób z niepełnosprawnością to fakt, że w pewien sposób osoby te znajdują się w grupie zwiększonego ryzyka takiego doświadczenia, nie tylko ze względu na utrudnienia w zakresie obrony czy ograniczonej zdolności do rozpoznania nadużycia, ale także w związku z faktem, iż osoby z niepełnosprawnością często mają zwiększoną potrzebę indywidualnej osobistej (często bardzo intymnej) opieki (pomoc przy myciu, toalecie czy procedurach opatrunkowych), co może zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia nadużycia. Dodatkowo, osoby z niepełnosprawnością intelektualną często dłużej uczą się poprawnych relacji społecznych i zawierania znajomości czy przyjaźni (Martinello 2014), a mniejsze perspektywy takich relacji mogą wpływać na ich samoocenę. To może prowadzić do większej ufności wobec innych osób.
Ostatni rzeczą, na jako warto zwrócić uwagę jest minimalizowanie znaczenia przemocy ze względu na miejsce jej występowania (dom, ośrodek opiekuńczy) i osób, które dotyczy (osób z niepełnosprawnością intelektualną.- każda przemoc seksualna jest przestępstwem! Nie ma mniejszej bądź większej przemocy seksualnej, a każda osoba, która jej doświadczyła może doświadczać poważnych konsekwencji, nawet kiedy nie do końca może to wyartykułować. Nasze społeczeństwo wymaga wielu zmian w zakresie profilaktyki przestępstw seksualnych wobec osób z niepełnosprawnością, ale także w zakresie pracy z osobami z takim doświadczeniem.